Η καθαριότητα των κάδων απορριμμάτων δεν είναι μια απλή παροχή υπηρεσίας, είναι μια υγειονομική ανάγκη και θεσμική υποχρέωση των Δήμων. Ας δούμε ποιο είναι το νομικό πλαίσιο και πώς μπορούν να αντιδράσουν οι πολίτες όταν οι Δήμοι αμελούν το καθήκον τους.
Αν και πολλοί Δήμοι έχουν προχωρήσει σε σύγχρονες πρακτικές καθαριότητας, σε αρκετές περιοχές της χώρας οι κάδοι παραμένουν για μήνες χωρίς πλύσιμο, αποτελώντας εστίες δυσοσμίας και μικροβιακού φορτίου – ειδικά τους θερινούς μήνες.

Τι λέει λοιπόν η νομοθεσία;
Η υποχρέωση των Δήμων να καθαρίζουν τακτικά τους κάδους αναφέρεται σε:

• ΚΥΑ 50910/2727/2003 (ΦΕΚ 1909 Β΄)
  Αναφέρει ρητά την υποχρέωση για «υγιεινή συλλογή και προσωρινή αποθήκευση των στερεών αποβλήτων», που περιλαμβάνει τη συντήρηση και καθαριότητα των μέσων αποθήκευσης (κάδων).
• Υγειονομική Διάταξη Υ1γ/Γ.Π/οικ. 96967/2012 (ΦΕΚ 2718/Β/2012)
  Προβλέπει ότι οι κάδοι «πρέπει να διατηρούνται σε καλή κατάσταση και να καθαρίζονται και απολυμαίνονται συστηματικά», με ευθύνη των δημοτικών υπηρεσιών καθαριότητας.
• Ν. 3852/2010 (Καλλικράτης) & Ν. 4555/2018 (Κλεισθένης)
  Οι βασικοί νόμοι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αναγνωρίζουν την καθαριότητα ως αρμοδιότητα των ΟΤΑ, περιλαμβάνοντας όχι μόνο τη συλλογή αλλά και τη συντήρηση των σχετικών υποδομών.

Ο Δήμος οφείλει να θεσπίζει Κανονισμό Καθαριότητας, στον οποίο προβλέπεται η συχνότητα πλυσίματος των κάδων. Συνήθως αυτή κυμαίνεται από κάθε 15 ημέρες έως μία φορά το μήνα, με διαφοροποίηση ανά εποχή (π.χ. συχνότερα το καλοκαίρι). Η παράλειψη καθαρισμού των κάδων δημιουργεί όχι μόνο όχληση αλλά και κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Η ανάπτυξη βακτηρίων, μυκήτων και παρασίτων μπορεί να επηρεάσει την υγεία των κατοίκων, ιδιαίτερα σε περιοχές με υψηλή πυκνότητα πληθυσμού.

Οι πολίτες μπορούν και πρέπει να απαιτούν το δικαίωμα της εφαρμογής της νομοθεσίας. Συγκεκριμένα:

• Να υποβάλουν γραπτό αίτημα στον Δήμο για τακτικό πλύσιμο των κάδων.
• Να απευθυνθούν στον Συνήγορο του Πολίτη, εάν υπάρξει αδιαφορία ή άρνηση.
• Να υποβάλουν αναφορά στην Αρμόδια Υγειονομική Υπηρεσία.
• Να δημοσιοποιήσουν το ζήτημα μέσω τοπικών ΜΜΕ ή κοινωνικών δικτύων.

Η έλλειψη προσωπικού, υποδομών ή εξοπλισμού (πλυντήρια κάδων) δεν αναιρεί αυτήν την υποχρέωσή των Δήμων. Εναλλακτικά, μπορούν να προχωρήσουν σε:

• Συμβάσεις με ιδιώτες για πλύσιμο κάδων,
• Διαδημοτικές συνεργασίες για κοινή χρήση εξοπλισμού,
• Προγραμματισμό προμηθειών μέσω ΠΕΠ ή χρηματοδοτικών εργαλείων (π.χ. “Φιλόδημος”, ΤΑΠΤοΚ).

Το πλύσιμο των κάδων είναι νομική υποχρέωση, υγειονομική επιταγή και πολιτική δέσμευση των Δήμων. Οι πολίτες δικαιούνται –και οφείλουν– να διεκδικούν πόλεις καθαρές και ανθρώπινες, με κάδους που δεν γίνονται εστίες μόλυνσης.

Νάσος Βαλαβάνης